Yunanistan merkezli Kathimerini gazetesinin iddiasına göre ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 22 Temmuz tarihinde Kongre‘ye gönderdiği ve daha sonra kamuoyuna yansıyan resmi yazışma, Türkiye‘nin F-35 savaş uçağı programına yeniden katılımına ilişkin Washington’ın mevcut yaklaşımında herhangi bir değişiklik olmadığını ortaya koydu. Belgede, Ankara’nın programa geri dönebilmesi için Amerikan yasalarında yer alan yükümlülüklerin henüz yerine getirilmediği öne sürüldü.
Habere göre mektupta, ABD yönetiminin Türkiye politikasının halen CAATSA yaptırımları ile 2020 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) çerçevesinde yürütüldüğü vurgulandı. Yazıda, bu yasal düzenlemeler tam anlamıyla karşılanmadığı sürece Türkiye’ye F-35 teslimatının mümkün olmadığı belirtildi.
BEYAZ SARAY’IN TALEBİYLE HAZIRLANDI
Mektuba göre Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump adına yanıt verilmesini isteyerek konuyu Dışişleri Bakanlığı‘na iletti. Demokrat Kongre Üyesi Wesley Bell‘e gönderilen resmi cevapta, Dışişleri Bakanlığı Yasama İşleri Bürosu, mevcut Amerikan yasalarının açık hükümlerine dikkat çekti.
Yanıtta, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi veya herhangi bir savaş uçağının teslim edilmesi için Kongre’nin öngördüğü tüm hukuki kriterlerin eksiksiz yerine getirilmesi gerektiği kaydedildi.
S-400 ŞARTI YENİDEN MASADA
İddia edilen belgede en dikkat çeken başlıklardan biri, Rusya‘dan satın alınan S-400 hava savunma sistemi oldu. ABD tarafı, sorunun çözülebilmesi için Türkiye’nin S-400 ve bağlantılı tüm ekipmanlara artık sahip olmadığının doğrulanması gerektiğini ifade etti.
Ayrıca Ankara’nın gelecekte yeniden bu sistemi satın almayacağına ilişkin güvence vermesi ve Amerikan yasalarının öngördüğü diğer sertifikasyon süreçlerini de tamamlaması gerektiği belirtildi. Mektupta, “Türkiye henüz bu şartları yerine getirmedi” değerlendirmesine yer verildi.
TEMASLAR SÜRÜYOR
Washington, buna rağmen iki ülke arasındaki diplomatik görüşmelerin devam ettiğini de doğruladı. Dışişleri Bakanlığı, S-400 konusunun çözümüne yönelik yürütülecek her sürecin şeffaf, hukuka uygun ve ABD’nin ulusal güvenlik çıkarlarıyla uyumlu olması gerektiğini vurguladı.
Mektupta ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmeye de atıfta bulunuldu. Yazıda, Washington yönetiminin hem NATO kapsamındaki iş birliğini güçlendirmeyi hem de S-400 kaynaklı anlaşmazlığı diyalog yoluyla çözmeyi hedeflediği ifade edildi.
İLİŞKİLERİN ÖNEMİ VURGULANDI
Dışişleri Bakanlığı, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin yalnızca F-35 meselesinden ibaret olmadığına dikkat çekti. Belgede iki ülke arasındaki ortaklığın güvenlik alanındaki iş birliği ve dengeli ticari ilişkiler temelinde ilerlediği belirtildi.
Washington yönetimi, ABD’nin çıkarlarını olumsuz etkileyen adımlarda Türkiye’yi sorumlu tutmaya devam edeceğini ifade ederken, ortak çıkar bulunan konularda Ankara ile yakın temasın sürdürüleceğinin de altını çizdi.
TÜRKİYE’NİN DİPLOMATİK GİRİŞİMLERİNE ÖVGÜ
Mektupta Ankara’nın son dönemde üstlendiği diplomatik girişimlere de geniş yer verildi. ABD, Türkiye’nin Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin yürütülen diplomatik çabalara, Azerbaycan-Ermenistan normalleşme sürecine ve Gazze konusunda sürdürülen uluslararası girişimlere destek verdiğini belirtti.
Ayrıca Türkiye’nin IŞİD‘e karşı yürütülen operasyonlara ve bölgesel terörle mücadele faaliyetlerine sağladığı katkılar da olumlu değerlendirmeler arasında yer aldı.
GAZZE VE HAMAS BAŞLIĞI DİKKAT ÇEKTİ
İddialara göre belgede, ABD’nin Türkiye’nin Hamas ile ilişkilerine yönelik uzun süredir dile getirdiği kaygıları koruduğu ifade edildi. Buna karşın Ankara’nın son dönemde Gazze konusunda yürütülen diplomatik süreçte yapıcı bir rol oynadığı değerlendirmesi yapıldı.
ABD, Türkiye’nin Hamas’ın siyasi kanadı üzerindeki etkisini kullanarak Başkan Donald Trump’ın Gazze barış planının kabul edilmesi ve ateşkes sürecinin ilk aşamasına geçilmesi yönünde katkı sunduğunu belirtti. Mektupta ayrıca Türkiye’nin daha sonra oluşturulan Barış Kurulu’nun kurucu üyeleri arasında bulunduğu bilgisine de yer verildi.
FİNANS AĞINA YAPTIRIM UYARISI
Mektubun son bölümlerinde ise Hamas’ın Türkiye üzerinden faaliyet gösterdiği iddia edilen finansal yapılanmalarına ilişkin uyarılar yer aldığı öne sürüldü.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Hamas’ın askeri kanadına kaynak aktardığı öne sürülen sahte yardım kuruluşları başta olmak üzere örgütle bağlantılı kişi ve yapılara yönelik yaptırımların sürdüğünü bildirdi.
Bakanlık ayrıca Hamas’ın fon temini amacıyla Türkiye’deki kayıt dışı finans ağları ile ruhsatsız döviz bürolarını kullanmasının Washington açısından endişe kaynağı olmaya devam ettiğini belirterek, bu yasa dışı para akışlarının engellenmesi için çalışmaların süreceğini ifade etti.
Mektup, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Kongre ile koordinasyon içinde çalışmayı sürdüreceği, Türkiye ile ilişkiler, F-35 programı ve bölgesel güvenlik başlıklarındaki gelişmeler konusunda Kongre üyelerini bilgilendirmeye devam edeceği taahhüdüyle sona erdi.
